Het nieuwste Lewenummer behandelt de klokkengieterij van de gebroeders Tastenoe.
Want daar waar de grootste en bekendste klokkengieterijen kunnen terugvallen op een traditie die van vader op zoon is doorgegeven, is Tastenoe bijna bij toeval beginnen klokken gieten. Dat verhaal brengt ons zelfs naar Denemarken!
We brachten met Lewe in 2024 een nummer uit over de klokken die op Leeuws grondgebied te vinden zijn. Het is een lijvig boek – 175 pagina’s! – van de hand van een groep externe auteurs: Jef Teugels, Werner Wouters, Jos Vranken.
De auteurs waren geïntrigeerd door de firma gebroeders Tastenoe, een klokkengieterij die ooit in Sint-Pieters-Leeuw stond en waarvan in de gespecialiseerde literatuur zo goed als niets te vinden is. Ze beten zich dus vast in het onderwerp Tastenoe. We zijn als gemeentelijke werkgroep Streek- en Volkskunde heel blij dat we het resultaat in de vorm van een nieuwe Lewe aan de wereld kunnen tonen.
Tastenoe was eigenlijk een eenvoudige ijzergieterij langs de Bergensesteenweg. Het is door de tussenkomst van een lokale onderpastoor dat Henri Tastenoe zich aan het klokkengieten waagde. De onderpastoor had connecties met een klokkengieter in Denemarken. Het fijne van het verhaal kon niet worden teruggevonden, maar feit is dat Henri Tastenoe op latere leeftijd dacht: ‘een klok maken, dat is eens wat anders. Dat wil ik wel eens proberen.’ Het was net na de Tweede Wereldoorlog. Veel klokken waren door de Duitsers gestolen en zowat alle kerken zochten dus gieters om die verdwenen klokken te vervangen. Van dat momentum maakte Henri Tastenoe handig gebruik. Hij was de verkoper en berekende de klokprofielen terwijl zijn broer Jozef de valse klok bouwde om de echte te kunnen gieten. Bij het gieten zelf kwamen ook de andere broers August en Antoon helpen. Een echt familiebedrijf dus. Helaas is er geen bedrijfsarchief bewaard en was het dus een moeilijke zoektocht. Er bestond ook geen inventaris van Tastenoeklokken. Dankzij dit onderzoek is deze er nu grotendeels wel. Dat bracht de onderzoekers tot Denemarken, waar nog klokken te vinden zijn die de Tastenoestempel dragen. En in België hangen in minstens 25 kerken klokken die hier gegoten zijn. Ze zijn soms heel eenvoudig, maar dragen vaak mooie letters en versieringen.
Dankzij het uitgebreid onderzoek van de auteurs wordt de gieterij van Tastenoe definitief op de kaart gezet en krijgt deze gietersfamilie eindelijk de erkenning die ze verdient.
Dat bij dit onderzoek vaak blind gevaren werd om Tastenoeklokken te ontdekken, blijkt tenslotte ook uit het feit dat de klokkenjagers bij een van hun laatste bezoeken aan een klokkentoren in de verkeerde kerk bleken te zitten. Het allerlaatste stukje moet dus nog worden toegevoegd. Dat zorgt ervoor dat we hier vandaag nog even op onze honger zitten om het boekje al fysiek mee te kunnen geven. Het verschijnt dus zeer binnenkort.
Marc Sluys
